Demir eksikliği anemisi, vücutta yeterli hemoglobin üretmek için gereken demirin bulunmamasıdır. Dünya genelinde en sık görülen beslenme kaynaklı bozukluktur ve özellikle üreme çağındaki kadınlar, gebeler, çocuklar ve yaşlıları etkiler.
Belirtiler
- Sürekli halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı
- Solukluk, çarpıntı, baş dönmesi
- Saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma ve kaşık tırnak
- Ağız kenarında çatlaklar, dilde yanma
- Odaklanma güçlüğü ve baş ağrısı
- Huzursuz bacak sendromu
- Buz, toprak gibi besin dışı maddeleri yeme isteği (pika)
Testleri Doğru Okumak
Anemi gelişmeden önce depolar boşalır. Bu nedenle ferritin, en erken ve en değerli göstergedir. Ferritinin 30 ng/mL altında olması demir eksikliğini büyük olasılıkla gösterir; ancak ferritin aynı zamanda bir akut faz proteinidir ve enfeksiyon, iltihabi hastalık veya obezitede yanıltıcı biçimde yüksek çıkabilir. Bu durumda transferrin satürasyonu ve CRP birlikte değerlendirilir. Tam kan sayımında düşük MCV (mikrositer) ve yüksek RDW tipiktir.
Asıl Soru: Demir Neden Eksik?
Demir eksikliği bir tanı değil, bir bulgudur; nedeni araştırılmalıdır:
- Kadınlarda aşırı adet kanaması
- Gebelik ve emzirme dönemi
- Yetersiz alım, vejetaryen/vegan beslenmede planlama eksikliği
- Emilim bozukluğu: çölyak hastalığı, mide ameliyatı, kronik gastrit, uzun süreli mide asidi baskılayıcı kullanımı
- Gizli sindirim sistemi kanaması: 50 yaş üstü erkekler ve menopoz sonrası kadınlarda mutlaka endoskopi ve kolonoskopi ile araştırılmalıdır.
Tedavi
Oral demir tercih edilir. Etkinliği artıran noktalar:
- Aç karnına ya da C vitamini kaynağıyla birlikte alınması emilimi artırır.
- Çay, kahve, süt ve kalsiyum takviyeleri emilimi azaltır; en az 2 saat ara verilmelidir.
- Güncel çalışmalar, gün aşırı tek doz kullanımın günde birkaç doza kıyasla emilimi artırdığını ve yan etkileri azalttığını göstermektedir.
- Hemoglobin normale döndükten sonra depoların dolması için tedavi 3 ay daha sürdürülür.
Emilim bozukluğu, ağır anemi, kronik böbrek hastalığı veya oral tedaviye tahammülsüzlükte damardan demir tedavisi uygulanır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; demir takviyesine kan tahlili yaptırmadan başlamayın, gereksiz demir yüklenmesi zararlı olabilir.