Akut Pankreatit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Hastalık Hakkında

Pankreas, sindirim enzimleri ve kan şekerini düzenleyen hormonlar üreten bir organdır. Akut pankreatitte pankreas dokusunda ani iltihaplanma ve hasar gelişir. En sık nedenler safra taşları ve yoğun alkol kullanımıdır; yüksek trigliserit, bazı ilaçlar ve başka hastalıklar da rol oynayabilir. Tipik yakınma, üst karında başlayan ve sırta yayılabilen sürekli, şiddetli ağrıdır. Hastalık bazı kişilerde kısa sürede düzelirken bazılarında doku ölümü, enfeksiyon veya organ yetmezliği gelişebilir. Akut pankreatit şüphesinde evde tedavi denenmemeli, acil değerlendirme yapılmalıdır.

Akut pankreatit tanısı nasıl konur?

Tanı genellikle üç ölçütten en az ikisinin bulunmasıyla konur: tipik ağrı, lipaz veya amilazın normal üst sınırın üç katına çıkması ve uyumlu görüntüleme bulguları. Lipaz çoğu durumda tercih edilen kan testidir. Tipik ağrı ve enzim yüksekliği varsa herkese hemen bilgisayarlı tomografi çekilmesi gerekmez. Enzim yüksekliğinin derecesi, tek başına hastalığın ne kadar ağır olduğunu göstermez.

Tanı ve kan testleri →Görüntüleme seçenekleri →

Beslenme ve antibiyotik yaklaşımı

Akut pankreatitte herkesi uzun süre aç bırakmak güncel yaklaşım değildir. Hafif hastalıkta bulantı ve ağrı elverdiğinde erken ağızdan beslenme başlanabilir. Ağızdan yeterli beslenemeyen hastalarda bağırsak yoluyla tüple beslenme, mümkün olduğunda damardan beslenmeye tercih edilir. Enfeksiyon bulunmayan pankreatit veya steril nekrozda koruyucu amaçla rutin antibiyotik önerilmez.

Tedavi yöntemleri →

Tekrarlayan atakların önlenmesi

İlk ataktan sonra pankreatitin nedenini belirlemek, tekrar riskini azaltmanın temelidir. Safra taşına bağlı hafif pankreatitte safra kesesinin aynı hastane yatışında alınması çoğu hasta için önerilir. Ağır hastalıkta ameliyat zamanı, iltihap ve sıvı birikimlerinin durumuna göre ertelenebilir. Alkolün bırakılması, sigaradan uzak durulması ve trigliserit kontrolü de kişiye göre tedavi planına dahil edilir.

Sağlıklı yaşam desteği →

Belirtiler

•Üst karında aniden başlayan ve devam eden şiddetli ağrı
•Sırta yayılan karın ağrısı
•Bulantı
•Tekrarlayan kusma
•Karında hassasiyet
•Karında şişkinlik
•Ateş
•Nabızda hızlanma
•Safra yolu tıkanıklığı eşlik ederse sarılık
•Ağır olgularda nefes darlığı, baş dönmesi veya idrar azalması

Risk Faktörleri & Nedenler

✓Safra taşları ve safra çamuru
✓Yoğun veya uzun süreli alkol kullanımı
✓Özellikle çok yüksek düzeylerde kan trigliserit yüksekliği
✓Bazı ilaçlara bağlı pankreas hasarı
✓ERCP işlemi sonrasında gelişen pankreatit
✓Kanda kalsiyum yüksekliği
✓Karın travması veya pankreas kanalını tıkayan yapısal hastalıklar
✓Genetik yatkınlık, otoimmün nedenler veya nedeni belirlenemeyen durumlar

Tanı Yöntemleri

•Tipik karın ağrısının, risk faktörlerinin ve fizik muayene bulgularının değerlendirilmesi
•Serum lipaz, gerektiğinde amilaz ölçümü
•Kan sayımı, hematokrit, böbrek fonksiyonları, elektrolitler ve kan şekeri
•Karaciğer testleri, bilirubin, trigliserit ve kalsiyum düzeyleri
•Safra taşı ve safra yolu genişlemesini araştırmak için karın ultrasonografisi
•Tanı belirsizse veya klinik düzelme yoksa uygun zamanda kontrastlı bilgisayarlı tomografi ya da MR
•Seçilmiş hastalarda safra kanalı taşı veya açıklanamayan nedenler için MRCP ya da endoskopik ultrasonografi

İlgili testleri keşfet →

Tedavi Seçenekleri

★Hastanede yakın izlem ve ağırlık derecesine göre servis veya yoğun bakım tedavisi
★Kalp ve böbrek durumu dikkate alınarak, sık yeniden değerlendirmeyle damar yoluyla sıvı verilmesi
★Uygun ağrı kesici ve bulantı giderici tedavi
★Tolere edildiğinde erken ağızdan beslenme; yeterli değilse tüple enteral beslenme
★Safra yolu enfeksiyonu veya devam eden tıkanıklıkta uygun zamanda ERCP
★Hafif safra taşı pankreatitinde mümkünse aynı yatışta safra kesesi ameliyatı
★Enfekte nekroz veya başka kanıtlı enfeksiyonda antibiyotik; gerektiğinde drenaj veya girişimsel tedavi
★Alkol kullanımı, trigliserit yüksekliği veya sorumlu ilaç gibi altta yatan nedenin yönetimi

Tedavi yöntemlerini incele →

Korunma & Yaşam Tarzı

✓Alkole bağlı pankreatit sonrasında alkolden tamamen uzak durmak ve gerekirse bağımlılık desteği almak
✓Sigara kullanmamak
✓Safra taşına bağlı atak sonrası önerilen safra kesesi tedavisini ertelememek
✓Trigliserit yüksekliğini beslenme, uygun ilaçlar ve hekim takibiyle kontrol etmek
✓Sağlıklı kiloya kademeli şekilde ulaşmak ve çok hızlı kilo kaybından kaçınmak
✓Pankreatitle ilişkilendirilen ilaçları hekimle gözden geçirmek; ilaçları kendi kendine kesmemek

Sıkça Sorulan Sorular (10)

›Akut pankreatit evde tedavi edilebilir mi?

Akut pankreatit şüphesi acil değerlendirme gerektirir; başlangıçta hafif görünen hastalık ağırlaşabilir. Şiddetli ve sürekli üst karın ağrısı, özellikle kusma veya nefes darlığıyla birlikteyse acil servise başvurulmalıdır.

›Akut pankreatitte her hastaya ameliyat gerekir mi?

Hayır, birçok hasta sıvı, ağrı kontrolü, beslenme desteği ve izlemle iyileşir. Safra taşının tedavisi veya enfekte doku ve diğer komplikasyonlar için endoskopik, radyolojik ya da cerrahi girişim gerekebilir.

›Akut pankreatit sonrası diyabet gelişebilir mi?

Bazı kişilerde, özellikle ağır veya tekrarlayan ataklardan sonra pankreasın insülin üretimi etkilenebilir ve diyabet gelişebilir. Takipte kan şekeri değerlendirilmesi; aşırı susama, sık idrara çıkma veya açıklanamayan kilo kaybının hekime bildirilmesi önemlidir.

›Akut Pankreatit için hangi doktora gitmeliyim?

Akut Pankreatit öncelikle ilgili branş hekimi (uzmanlık alanına göre) tarafından değerlendirilir. SAGLIKal üzerinden online doktor randevusu alarak ön değerlendirme yaptırabilir, gerekirse yüz yüze muayene için uygun anlaşmalı kliniğe yönlendirilebilirsiniz.

›Akut Pankreatit için hangi testler yapılır?

Akut Pankreatit tanısında sıklıkla başvurulan testler: Tipik karın ağrısının, risk faktörlerinin ve fizik muayene bulgularının değerlendirilmesi, Serum lipaz, gerektiğinde amilaz ölçümü, Kan sayımı, hematokrit, böbrek fonksiyonları, elektrolitler ve kan şekeri, Karaciğer testleri, bilirubin, trigliserit ve kalsiyum düzeyleri. Tüm tetkikler için anlaşmalı laboratuvarlarımızda şeffaf fiyatla randevu alabilirsiniz.

›Akut Pankreatit tedavisi nasıl yapılır?

Akut Pankreatit tedavisinde uygulanan başlıca yaklaşımlar: Hastanede yakın izlem ve ağırlık derecesine göre servis veya yoğun bakım tedavisi, Kalp ve böbrek durumu dikkate alınarak, sık yeniden değerlendirmeyle damar yoluyla sıvı verilmesi, Uygun ağrı kesici ve bulantı giderici tedavi, Tolere edildiğinde erken ağızdan beslenme; yeterli değilse tüple enteral beslenme. Tedavi seçimi hastalığın evresine, ek hastalıklara ve hasta tercihine göre kişiselleştirilir.

›Akut Pankreatit nasıl önlenir?

Risk azaltıcı başlıca önlemler: Alkole bağlı pankreatit sonrasında alkolden tamamen uzak durmak ve gerekirse bağımlılık desteği almak; Sigara kullanmamak; Safra taşına bağlı atak sonrası önerilen safra kesesi tedavisini ertelememek; Trigliserit yüksekliğini beslenme, uygun ilaçlar ve hekim takibiyle kontrol etmek. Düzenli check-up ile erken tanı, hastalığın seyrini önemli ölçüde iyileştirir.

›Akut Pankreatit bulaşıcı mıdır?

Akut Pankreatit bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak aile öyküsü ve ortak yaşam tarzı faktörleri nedeniyle aile bireylerinde benzer tablo görülebilir.

›Akut Pankreatit kalıcı mıdır, geçer mi?

Akut Pankreatit çoğunlukla kronik seyirli olabilir; doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve düzenli takip prognozu belirgin biçimde iyileştirir.

›Bu sayfadaki bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçer mi?

Hayır. Sayfadaki içerikler bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları mutlaka uzman bir hekim tarafından kişiye özel verilmelidir.