Alerjik Rinit (Saman Nezlesi, J30) — Test ve Tedavi

Hastalık Hakkında

Alerjik rinit, bağışıklık sisteminin zararsız çevresel maddelere IgE aracılı aşırı tepki vermesiyle burun mukozasında gelişen kronik iltihaptır. Toplumun yaklaşık %20-25'ini etkiler, çocukluk ve genç erişkinlikte başlar. Basit bir mevsimsel rahatsızlık olarak görülse de uyku kalitesini, okul ve iş performansını belirgin biçimde düşürür ve tedavi edilmediğinde astım gelişimine zemin hazırlar.

Belirtiler ve soğuk algınlığından farkı

Tipik dörtlü: art arda gelen hapşırıklar, berrak ve sulu burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve burunda kaşıntıdır. Gözlerde kızarıklık, sulanma ve kaşıntı (alerjik konjonktivit) sık eşlik eder. Damakta ve kulakta kaşıntı, geniz akıntısına bağlı gece öksürüğü, sürekli burun ovuşturmaya bağlı burun sırtında çizgi, göz altında morarma (alerjik shiner) diğer bulgulardır. Soğuk algınlığından ayıran temel noktalar ateşin bulunmaması, akıntının berrak kalması, belirtilerin belirli ortam veya mevsimlerde tekrarlaması ve iki haftadan uzun sürmesidir. Mevsimsel formda polenler, yıl boyu süren formda ev tozu akarı, küf ve hayvan epiteli sorumludur.

Astım ve diğer eşlik eden durumlar

Üst ve alt solunum yolları tek bir sistem gibi davranır. Alerjik riniti olanların yaklaşık üçte birinde astım, astımlıların ise büyük çoğunluğunda rinit bulunur. Bu nedenle inatçı öksürük, egzersizle gelen nefes darlığı ve göğüste sıkışma tarifleyen her hastada solunum fonksiyon testi yapılmalıdır. Riniti kontrol altına almak astım ataklarını da azaltır. Uzun süreli burun tıkanıklığı ağızdan solumaya, horlamaya ve uyku bölünmelerine yol açar; çocuklarda yüz gelişimini ve okul başarısını etkileyebilir. Tekrarlayan sinüzit, orta kulak sıvı birikimi ve geniz eti büyümesi diğer sık eşlik eden sorunlardır.

Astım rehberi →Uyku apnesi →

Tanı: hangi alerjene duyarlısınız?

Öykü tanının merkezindedir: belirtilerin hangi mevsimde, hangi ortamda ve hangi temaslarla arttığı ayrıntılı sorgulanır. Deri prick testi hızlı, ucuz ve duyarlı bir yöntemdir; sonuç 15-20 dakikada alınır ancak antihistaminiklerin bir hafta önceden kesilmesi gerekir. Test yapılamayan durumlarda kanda spesifik IgE ölçümü aynı bilgiyi verir ve ilaç kesilmesini gerektirmez. Total IgE ve eozinofil sayımı destekleyici bilgiler sunar. Yapısal sorunlardan (septum deviasyonu, polip) şüphelenildiğinde kulak burun boğaz muayenesi ve gerektiğinde paranazal sinüs tomografisi istenir. Doğru alerjen tanımlaması, hem kaçınma önerilerini hem de aşı tedavisi kararını belirlediği için tedavinin başlangıç noktasıdır.

Alerji testleri ve laboratuvar →Sinüs tomografisi →Evde numune alma →

Kaçınma önlemleri ve ilaç tedavisi

Ev tozu akarı duyarlılığında geçirgen olmayan yatak ve yastık kılıfları, çarşafların 60 derecede yıkanması, nem oranının %50'nin altında tutulması, halı ve tüylü oyuncakların azaltılması etkilidir. Polen mevsiminde sabah erken saatlerde ve rüzgârlı günlerde dışarıda kalmayı sınırlamak, eve gelince duş almak ve pencereleri kapalı tutmak yükü azaltır. İlaç tedavisinde en etkili grup burun içi kortikosteroid spreylerdir; doğru teknikle, burun kanadına doğru yönlendirilerek ve düzenli kullanıldığında tıkanıklık dahil tüm belirtileri kontrol eder, etkisi birkaç günde yerleşir. Yeni kuşak antihistaminikler kaşıntı, hapşırık ve akıntıda hızlı fayda sağlar. Göz belirtilerinde antihistaminik damlalar, tuzlu su ile burun yıkama ise tüm hastalarda destekleyici olarak önerilir. Dekonjestan spreylerin beş günden uzun kullanımı kalıcı tıkanıklığa yol açtığı için kaçınılmalıdır.

Kulak burun boğaz için online doktor →Sağlık ürünleri ve medikal malzeme →

Alerji aşısı (immünoterapi) kimlere uygundur?

Alerjen spesifik immünoterapi, hastalığın seyrini değiştirebilen tek tedavidir. Belirtileri ilaçlarla yeterince kontrol edilemeyen, ilaç yan etkisi yaşayan veya tek-birkaç alerjene belirgin duyarlılığı olan hastalarda uygulanır. Deri altı enjeksiyon veya dil altı tablet formunda, 3-5 yıl süreyle verilir; bu süre boyunca bağışıklık sistemi alerjene tolerans geliştirir. Tedavi tamamlandığında etkinin yıllarca sürdüğü ve çocuklarda yeni alerjen duyarlılıkları ile astım gelişimini azalttığı gösterilmiştir. Kontrolsüz astım ve bazı kalp ilaçları kullanımı gibi durumlarda uygun değildir, bu nedenle karar alerji uzmanı değerlendirmesiyle verilir. Tedavi boyunca belirti günlüğü tutmak, yanıtın nesnel izlenmesini sağlar.

Günlük belirti takibi →Yıllık check-up →

Belirtiler

•Peş peşe hapşırık
•Berrak, sulu burun akıntısı
•Burun tıkanıklığı
•Burun ve damakta kaşıntı
•Gözlerde kaşıntı ve sulanma
•Geniz akıntısına bağlı öksürük

Risk Faktörleri & Nedenler

✓Polenler (ağaç, çayır, yabani ot)
✓Ev tozu akarı
✓Küf mantarları
✓Hayvan epiteli (kedi, köpek)
✓Hamamböceği alerjenleri
✓Genetik atopi yatkınlığı

Tanı Yöntemleri

•Deri prick testi
•Spesifik IgE (kan testi)
•Total IgE ve eozinofil sayımı
•KBB muayenesi / endoskopi
•Paranazal sinüs BT (gerektiğinde)
•Solunum fonksiyon testi (astım şüphesinde)

İlgili testleri keşfet →

Tedavi Seçenekleri

★Burun içi kortikosteroid sprey
★Yeni kuşak antihistaminikler
★Antihistaminik göz damlası
★Tuzlu su ile burun yıkama
★Alerjenden kaçınma önlemleri
★Alerjen spesifik immünoterapi

Tedavi yöntemlerini incele →

Korunma & Yaşam Tarzı

✓Geçirgen olmayan yatak kılıfı kullanmak
✓Ev nemini %50'nin altında tutmak
✓Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutmak
✓Dışarıdan gelince duş almak
✓Sigara dumanından uzak durmak

Sıkça Sorulan Sorular (10)

›Alerjik rinit geçer mi?

Yatkınlık kalıcıdır, ancak belirtiler tedaviyle tamamen kontrol altına alınabilir. İmmünoterapi ile birçok hastada uzun süreli düzelme sağlanır.

›Burun spreyleri bağımlılık yapar mı?

Kortikosteroid spreyler bağımlılık yapmaz ve uzun süre güvenle kullanılır. Bağımlılık yaratan, beş günden uzun kullanılan dekonjestan (damar büzücü) spreylerdir.

›Alerji testi çocuklara yapılabilir mi?

Evet, prick test her yaşta uygulanabilir. Çok küçük çocuklarda veya cilt sorunu olanlarda kan ile spesifik IgE tercih edilir.

›Alerjik rinit astıma dönüşür mü?

Doğrudan dönüşmez, ancak tedavi edilmeyen rinit astım gelişme riskini artırır. Erken ve düzenli tedavi bu riski azaltır.

›Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) için hangi doktora gitmeliyim?

Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) öncelikle ilgili branş hekimi (uzmanlık alanına göre) tarafından değerlendirilir. SAGLIKal üzerinden online doktor randevusu alarak ön değerlendirme yaptırabilir, gerekirse yüz yüze muayene için uygun anlaşmalı kliniğe yönlendirilebilirsiniz.

›Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) için hangi testler yapılır?

Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) tanısında sıklıkla başvurulan testler: Deri prick testi, Spesifik IgE (kan testi), Total IgE ve eozinofil sayımı, KBB muayenesi / endoskopi. Tüm tetkikler için anlaşmalı laboratuvarlarımızda şeffaf fiyatla randevu alabilirsiniz.

›Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) tedavisi nasıl yapılır?

Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) tedavisinde uygulanan başlıca yaklaşımlar: Burun içi kortikosteroid sprey, Yeni kuşak antihistaminikler, Antihistaminik göz damlası, Tuzlu su ile burun yıkama. Tedavi seçimi hastalığın evresine, ek hastalıklara ve hasta tercihine göre kişiselleştirilir.

›Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) nasıl önlenir?

Risk azaltıcı başlıca önlemler: Geçirgen olmayan yatak kılıfı kullanmak; Ev nemini %50'nin altında tutmak; Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutmak; Dışarıdan gelince duş almak. Düzenli check-up ile erken tanı, hastalığın seyrini önemli ölçüde iyileştirir.

›Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) bulaşıcı mıdır?

Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) bulaşıcı bir hastalık grubundadır; bulaşma yolları ve korunma için ilgili kılavuzları takip edin ve şüpheli temas durumunda hekiminize danışın.

›Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) kalıcı mıdır, geçer mi?

Alerjik Rinit (Saman Nezlesi) çoğunlukla kronik seyirli olabilir; doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve düzenli takip prognozu belirgin biçimde iyileştirir.