Ankilozan Spondilit (M45) — Belirtiler, Tanı ve Tedavi

Hastalık Hakkında

Ankilozan spondilit (AS), omurga ile leğen kemiği arasındaki sakroiliak eklemleri ve omurgayı tutan kronik inflamatuvar bir romatizmal hastalıktır; spondiloartrit ailesinin en bilinen üyesidir. Genellikle 30 yaşından önce başlar ve erkeklerde biraz daha sık görülür. Hastalığın en karakteristik özelliği, dinlenmeyle artan ve hareketle azalan 'inflamatuvar bel ağrısı'dır; bu özellik onu mekanik bel ağrılarından ayırır. Tanı ortalama 6-8 yıl gecikebilir çünkü erken dönem röntgen normaldir; MR ile erken tanı mümkündür. Tedavi edilmediğinde omurgada kaynama ve duruş bozukluğu gelişebilir; biyolojik ilaçlar ve düzenli egzersizle bu süreç büyük ölçüde engellenebilir.

İnflamatuvar bel ağrısını tanımak

Mekanik bel ağrısı hareketle artar, dinlenmeyle geçer; inflamatuvar bel ağrısı ise tam tersidir. Tipik hasta 30'lu yaşlarda, sabahları 30 dakikadan uzun süren bel tutukluğuyla uyanır, gecenin ikinci yarısında ağrıyla uyanıp kalkmak ve hareket etmek zorunda kalır ve ağrısı yürüdükçe hafifler. Ağrı kalçalara ve kalçanın arkasına vurabilir; topuk ağrısı (plantar fasiit benzeri), göğüs kafesinde nefes alınca batma ve gözde üveit atakları (kızarık, ağrılı, ışığa hassas göz) eşlik edebilir. Sedef hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalığı ya da ailede AS öyküsü tanıyı güçlendirir. Genç yaşta üç aydan uzun süren bel ağrısında romatoloji değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Sedef hastalığı →Crohn hastalığı →Bel fıtığı →

Tanı: MR erken evrenin anahtarı

Tanı, klinik tablo ile görüntülemenin birleşimine dayanır. Sakroiliak eklem röntgeni klasik tanı aracıdır ancak değişiklikler hastalığın başlangıcından yıllar sonra görülür hale gelir; sakroiliak MR ise kemik iliği ödemini göstererek hastalığı erken evrede yakalar. HLA-B27 gen testi toplumun yaklaşık %5-8'inde pozitifken AS hastalarının %90'ında pozitiftir; ancak tek başına tanı koydurmaz, yalnızca destekler. Kan testlerinde CRP ve sedimantasyon yükselmiş olabilir ancak üç hastadan birinde normaldir. Akciğer solunum testleri ve göğüs genişliği ölçümü göğüs kafesi tutulumunu değerlendirir. Tanı sonrası hastalık aktivitesi BASDAI ve ASDAS skorlarıyla izlenir ve tedavi kararları bu skorlara göre verilir.

MR görüntüleme →Romatolojik kan testleri →Romatoid artrit →

Tedavi: egzersiz ve biyolojik ilaçlar

Tedavinin iki ayağı vardır ve ikisi de zorunludur: ilaç ve egzersiz. İlk basamak ağrı kesici-iltihap giderici (NSAID) ilaçlardır; düzenli kullanımda hem ağrıyı keser hem yapısal ilerlemeyi yavaşlatabilir. NSAID'e yanıtsız aktif hastalıkta biyolojik ilaçlar (anti-TNF ve anti-IL17 grubu) devreye girer; bu ilaçlar hastalığın inflamatuvar motorunu hedef alarak atakları ve hasarı belirgin azaltır. Biyolojik tedavi öncesi tüberküloz ve hepatit taraması yapılır. Egzersiz ilaç kadar önemlidir: günlük omurga germe, göğüs açma ve duruş egzersizleri ile yüzme en çok önerilen aktivitelerdir. Uzun süreli oturuş ve hareketsizlik en büyük düşmandır; masa başı çalışanların saatte bir kalkıp hareket etmesi önerilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon →Online romatoloji görüşmesi →

Uzun vadeli sağlık ve yaşam

AS sadece bir bel hastalığı değildir; göz (üveit), bağırsak, cilt ve nadiren kalp ile akciğer tutulumu yapabilir. Gözde ani kızarma ve ağrı acil göz muayenesi gerektirir. Sigara hem hastalık aktivitesini artırır hem omurga kaynamasını hızlandırır ve biyolojik ilaçların etkinliğini azaltır; bırakılması tedavinin parçasıdır. D vitamini ve kalsiyum desteği ile osteoporoz taraması önerilir çünkü AS'de kemik erimesi riski artmıştır. Boyun bölgesi tutulan hastalarda düşme ve trafik kazalarında kırık riski yüksektir; yüksekten atlama gibi riskli aktivitelerden kaçınılır. Gebelik çoğu AS hastasında güvenle mümkündür; ilaç planlaması romatoloji ile birlikte yapılır. Düzenli takip ve aktif yaşamla hastaların büyük çoğunluğu tam iş gücünü korur.

Osteoporoz →Akıllı Asistan — egzersiz takibi →

Belirtiler

•Sabah 30 dk'dan uzun bel tutukluğu
•Gece ağrıyla uyanma
•Hareketle azalan, dinlenmeyle artan bel/kalça ağrısı
•Topuk ağrısı
•Tekrarlayan göz iltihabı (üveit)
•Göğüs kafesinde genişleme kısıtı

Risk Faktörleri & Nedenler

✓Genetik yatkınlık (HLA-B27)
✓Bağışıklık sistemi disregülasyonu
✓Aile öyküsü

Tanı Yöntemleri

•Sakroiliak eklem MR'ı
•Düz röntgen (sakroileit)
•HLA-B27 testi
•CRP, sedimantasyon
•BASDAI/ASDAS aktivite skorları

İlgili testleri keşfet →

Tedavi Seçenekleri

★NSAID grubu ilaçlar
★Biyolojik ilaçlar (anti-TNF, anti-IL17)
★Günlük germe ve duruş egzersizleri
★Yüzme ve düzenli aktivite
★Üveit ve eşlik eden durumların tedavisi

Tedavi yöntemlerini incele →

Korunma & Yaşam Tarzı

✓AS önlenemez ama ilerlemesi yavaşlatılabilir
✓Sigarayı bırakmak
✓Düzenli egzersizi yaşam biçimi yapmak
✓Erken romatoloji başvurusu

Sıkça Sorulan Sorular (10)

›AS omurgayı tamamen kaynatır mı?

Tedavisiz kalan ağır olgularda kaynama riski vardır; biyolojik ilaçlar ve egzersizle modern hastalarda bu tablo giderek nadirdir.

›HLA-B27 pozitifsem hasta mıyım?

Hayır; pozitif kişilerin yalnızca küçük bir bölümünde hastalık gelişir. Test tanı koydurmaz, klinik tabloyla birlikte değerlendirilir.

›Spor yapabilir miyim?

Evet; yüzme, yürüyüş ve germe egzersizleri önerilir. Temas sporları ve aşırı yüklenme boyun tutulumu varsa sakıncalı olabilir.

›Ankilozan Spondilit için hangi doktora gitmeliyim?

Ankilozan Spondilit öncelikle ilgili branş hekimi (uzmanlık alanına göre) tarafından değerlendirilir. SAGLIKal üzerinden online doktor randevusu alarak ön değerlendirme yaptırabilir, gerekirse yüz yüze muayene için uygun anlaşmalı kliniğe yönlendirilebilirsiniz.

›Ankilozan Spondilit için hangi testler yapılır?

Ankilozan Spondilit tanısında sıklıkla başvurulan testler: Sakroiliak eklem MR'ı, Düz röntgen (sakroileit), HLA-B27 testi, CRP, sedimantasyon. Tüm tetkikler için anlaşmalı laboratuvarlarımızda şeffaf fiyatla randevu alabilirsiniz.

›Ankilozan Spondilit tedavisi nasıl yapılır?

Ankilozan Spondilit tedavisinde uygulanan başlıca yaklaşımlar: NSAID grubu ilaçlar, Biyolojik ilaçlar (anti-TNF, anti-IL17), Günlük germe ve duruş egzersizleri, Yüzme ve düzenli aktivite. Tedavi seçimi hastalığın evresine, ek hastalıklara ve hasta tercihine göre kişiselleştirilir.

›Ankilozan Spondilit nasıl önlenir?

Risk azaltıcı başlıca önlemler: AS önlenemez ama ilerlemesi yavaşlatılabilir; Sigarayı bırakmak; Düzenli egzersizi yaşam biçimi yapmak; Erken romatoloji başvurusu. Düzenli check-up ile erken tanı, hastalığın seyrini önemli ölçüde iyileştirir.

›Ankilozan Spondilit bulaşıcı mıdır?

Ankilozan Spondilit bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak aile öyküsü ve ortak yaşam tarzı faktörleri nedeniyle aile bireylerinde benzer tablo görülebilir.

›Ankilozan Spondilit kalıcı mıdır, geçer mi?

Ankilozan Spondilit çoğunlukla kronik seyirli olabilir; doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve düzenli takip prognozu belirgin biçimde iyileştirir.

›Bu sayfadaki bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçer mi?

Hayır. Sayfadaki içerikler bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları mutlaka uzman bir hekim tarafından kişiye özel verilmelidir.