Hashimoto Tiroiditi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Hastalık Hakkında

Hashimoto tiroiditi, iyot alımının yeterli olduğu bölgelerde hipotiroidinin en yaygın nedenlerinden biridir. Tiroid antikorları pozitif olsa bile hormon üretimi normal kalabilir ve her hastada hemen ilaç gerekmeyebilir. Tedavi kararı, başta TSH ve serbest T4 olmak üzere klinik ve laboratuvar bulgularına göre verilir.

Hashimoto tiroiditi ve hipotiroidi aynı şey midir?

Hashimoto tiroiditi, tiroid bezindeki otoimmün süreci tanımlar; hipotiroidi ise vücudun yeterli tiroid hormonu alamadığı işlevsel durumdur. Bu nedenle iki kavram birbiriyle ilişkili olsa da aynı anlama gelmez. Hashimoto tanısı olan bir kişinin tiroid hormonları yıllarca normal kalabilir. Zaman içinde bezin hormon üretimi azalırsa halsizlik, üşüme, kabızlık ve cilt kuruluğu gibi belirtiler gelişebilir. Bazı kişilerde tiroid bezi büyürken, uzun süreçte küçülme de görülebilir. Nadiren başlangıçta depolanmış hormonların kana salınmasına bağlı geçici çarpıntı ve terleme yaşanabilir. Her kişide aynı sıra veya aynı belirti kümesi görülmez. Yakınmalar genellikle yavaş gelişir ve günlük yaşam koşullarıyla karıştırılabilir. Ancak yorgunluk, saç dökülmesi ve kilo değişikliği yalnızca tiroid hastalığına özgü değildir. Demir eksikliği, uyku sorunları, menopoz veya ruhsal etkenler benzer yakınmalara yol açabilir. Bu nedenle belirtilerden hareketle kendi kendine tanı koymak ya da tiroid hormonu kullanmak güvenli değildir. Boyunda hızla büyüyen şişlik, kalıcı ses kısıklığı veya yutma güçlüğü varsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Hormon testleri ve muayenenin birlikte yorumlanması, belirtilerin gerçek nedenini belirlemeye yardımcı olur.

Tiroid hastalıklarını tanıyın →Belirtilerin değerlendirilmesi →

TSH, serbest T4 ve tiroid antikorları nasıl yorumlanır?

Hashimoto değerlendirmesinde TSH ve serbest T4, tiroidin hormon üretimini anlamak için temel testlerdir. TSH yüksek ve serbest T4 düşükse belirgin primer hipotiroidi düşünülür. TSH yüksekken serbest T4 normal kaldığında subklinik hipotiroidi söz konusu olabilir. Tek bir hafif TSH yüksekliği her zaman kalıcı hastalık anlamına gelmez; sonuçlar yaş, gebelik, yakın zamanda geçirilen hastalık ve kullanılan ilaçlar dikkate alınarak yorumlanır. Gerektiğinde testler uygun aralıkla tekrarlanır. Laboratuvar referans aralıkları ve kişinin özel koşulları, değerlendirmede önem taşır. Gebelikte ise gebelik dönemine uygun aralıkların kullanılması gerekir. Anti-TPO antikorları otoimmün nedeni destekler, fakat antikor miktarı hastalığın şiddetini doğrudan göstermez. Tedavinin başarısı antikorları sıfırlamakla ölçülmez ve bu testlerin rutin olarak tekrar edilmesi çoğunlukla gerekli değildir. Ultrason, her antikor pozitifliğinde zorunlu değildir; ele gelen nodül, guatr veya yapısal şüphe varsa yararlıdır. Saç ve tırnak ürünlerinde bulunan yüksek doz biyotin bazı tiroid testlerini yanıltabilir. Test öncesinde kullanılan tüm takviyeler laboratuvara ve hekime bildirilmelidir; gerekiyorsa ara verme süresi birlikte belirlenir. İlaç dozu, tek bir sonuç üzerinden kendi kendine değiştirilmemelidir.

Tiroid kan testleri →Tiroid ultrasonografisi hakkında bilgi →

Levotiroksin kullanımı ve beslenmede dikkat edilmesi gerekenler

Hashimoto nedeniyle belirgin hipotiroidi geliştiğinde standart tedavi, eksik hormonu yerine koyan levotiroksindir. İlaç genellikle suyla, aç karnına ve kahvaltıdan 30-60 dakika önce alınır. Alternatif olarak akşam yemeğinden en az üç saat sonra, her gün tutarlı biçimde kullanılabilir; en uygun düzen hekimle belirlenir. Demir ve kalsiyum takviyeleri emilimi azaltabileceğinden çoğunlukla en az dört saat ara gerekir. Kahve, bazı mide ilaçları ve diğer ürünler de emilimi etkileyebilir. Doz başlangıçta ve değişikliklerden sonra genellikle 6-8 hafta içinde değerlendirilir. Gebelik veya özel klinik durumlarda daha erken kontrol gerekebilir. Hashimoto için herkese uygun, hastalığı ortadan kaldıran özel bir diyet yoktur. Çölyak hastalığı veya başka tıbbi gerekçe bulunmadıkça glutensiz beslenmenin rutin yararı gösterilmemiştir. Aşırı iyot ve yosun ürünleri tiroid işlevlerini bozabilir. Selenyumun rutin kullanımı için klinik yarar kanıtları yeterli değildir; yüksek dozlar zararlı olabilir. Dengeli beslenme ve saptanmış eksikliklerin giderilmesi daha güvenli bir yaklaşımdır. Gebelik planlayan veya gebelik testi pozitifleşen kişiler, hormon ihtiyacı değişebileceği için hızla hekimleriyle görüşmelidir. Levotiroksin gebelikte gerekli olduğunda güvenle kullanılan bir yerine koyma tedavisidir.

Tiroid hastalıklarında tedavi →Dengeli beslenme ve yaşam alışkanlıkları →

Belirtiler

•Halsizlik ve çabuk yorulma
•Soğuğa tahammülsüzlük
•Kabızlık
•Cilt kuruluğu
•Saçlarda incelme veya dökülme
•Genellikle sınırlı düzeyde kilo artışı
•Dikkat güçlüğü ve zihinsel yavaşlama
•Adet düzensizliği veya yoğun adet kanaması

Risk Faktörleri & Nedenler

✓Genetik yatkınlık ve ailede otoimmün tiroid hastalığı öyküsü
✓Kadın cinsiyet ve yaşla artan hastalık sıklığı
✓Çölyak veya tip 1 diyabet gibi başka otoimmün hastalıkların bulunması
✓Bağışıklık toleransındaki bozulmayla tiroid dokusunun hedef alınması
✓Yatkın kişilerde aşırı iyot alımının hastalığı tetikleyebilmesi
✓Bağışıklık yanıtını etkileyen bazı ilaçlar ve çevresel etkenler

Tanı Yöntemleri

•Yakınmaların, aile öyküsünün ve tiroid muayenesinin değerlendirilmesi
•TSH düzeyinin ölçülmesi
•Serbest T4 ile tiroid hormon durumunun belirlenmesi
•Anti-TPO ve gerektiğinde anti-tiroglobulin antikorlarının araştırılması
•Guatr, nodül veya yapısal şüphe varsa tiroid ultrasonografisi
•Sınırda veya uyumsuz sonuçlarda uygun aralıkla testlerin tekrarlanması

İlgili testleri keşfet →

Tedavi Seçenekleri

★Belirgin hipotiroidide kişiye uygun dozda levotiroksin tedavisi
★Subklinik hipotiroidide TSH, belirtiler, yaş ve gebelik durumuna göre bireysel karar
★Hormonları normal olan kişilerde gerektiğinde ilaçsız düzenli izlem
★Doz değişikliğinden sonra genellikle 6-8 haftada TSH kontrolü
★İlaç kullanım saati, besin ve takviye etkileşimlerinin düzenlenmesi
★Gebelik öncesinde ve gebelik boyunca daha yakın tiroid takibi

Tedavi yöntemlerini incele →

Korunma & Yaşam Tarzı

✓Hashimoto için kanıtlanmış kesin bir korunma yöntemi olmadığını bilmek
✓Gereksiz yüksek doz iyot ve yosun takviyelerinden kaçınmak
✓Aile öyküsü, belirtiler veya gebelik planında hekimle test gereksinimini görüşmek
✓Tanı sonrası önerilen hormon kontrollerini aksatmamak
✓Takviyeleri yalnızca gereksinim ve hekim önerisi doğrultusunda kullanmak

Sıkça Sorulan Sorular (10)

›Hashimoto tanısı olan herkes ilaç kullanmalı mı?

Hayır; tiroid hormonları normal olan kişilerde yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. İlaç kararı TSH, serbest T4, belirtiler ve gebelik gibi özel durumlara göre verilir.

›Hashimoto kilo vermeyi imkânsız hale getirir mi?

Hayır; hipotiroidi bir miktar kilo artışına ve sıvı tutulmasına katkıda bulunabilir, ancak tek başına her kilo sorununu açıklamaz. Hormonlar dengelendikten sonra kilo yönetimi beslenme, hareket, uyku ve diğer sağlık etkenleriyle birlikte ele alınır.

›Levotiroksin ömür boyu kullanılmalı mı?

Hashimoto nedeniyle kalıcı hipotiroidi gelişen kişilerde tedavi çoğunlukla uzun sürelidir ve sıklıkla yaşam boyu sürer. İlacı bırakma veya doz değiştirme kararı yalnızca hekim değerlendirmesiyle verilmelidir.

›Hashimoto Tiroiditi için hangi doktora gitmeliyim?

Hashimoto Tiroiditi öncelikle ilgili branş hekimi (uzmanlık alanına göre) tarafından değerlendirilir. SAGLIKal üzerinden online doktor randevusu alarak ön değerlendirme yaptırabilir, gerekirse yüz yüze muayene için uygun anlaşmalı kliniğe yönlendirilebilirsiniz.

›Hashimoto Tiroiditi için hangi testler yapılır?

Hashimoto Tiroiditi tanısında sıklıkla başvurulan testler: Yakınmaların, aile öyküsünün ve tiroid muayenesinin değerlendirilmesi, TSH düzeyinin ölçülmesi, Serbest T4 ile tiroid hormon durumunun belirlenmesi, Anti-TPO ve gerektiğinde anti-tiroglobulin antikorlarının araştırılması. Tüm tetkikler için anlaşmalı laboratuvarlarımızda şeffaf fiyatla randevu alabilirsiniz.

›Hashimoto Tiroiditi tedavisi nasıl yapılır?

Hashimoto Tiroiditi tedavisinde uygulanan başlıca yaklaşımlar: Belirgin hipotiroidide kişiye uygun dozda levotiroksin tedavisi, Subklinik hipotiroidide TSH, belirtiler, yaş ve gebelik durumuna göre bireysel karar, Hormonları normal olan kişilerde gerektiğinde ilaçsız düzenli izlem, Doz değişikliğinden sonra genellikle 6-8 haftada TSH kontrolü. Tedavi seçimi hastalığın evresine, ek hastalıklara ve hasta tercihine göre kişiselleştirilir.

›Hashimoto Tiroiditi nasıl önlenir?

Risk azaltıcı başlıca önlemler: Hashimoto için kanıtlanmış kesin bir korunma yöntemi olmadığını bilmek; Gereksiz yüksek doz iyot ve yosun takviyelerinden kaçınmak; Aile öyküsü, belirtiler veya gebelik planında hekimle test gereksinimini görüşmek; Tanı sonrası önerilen hormon kontrollerini aksatmamak. Düzenli check-up ile erken tanı, hastalığın seyrini önemli ölçüde iyileştirir.

›Hashimoto Tiroiditi bulaşıcı mıdır?

Hashimoto Tiroiditi bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak aile öyküsü ve ortak yaşam tarzı faktörleri nedeniyle aile bireylerinde benzer tablo görülebilir.

›Hashimoto Tiroiditi kalıcı mıdır, geçer mi?

Hashimoto Tiroiditi çoğunlukla kronik seyirli olabilir; doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve düzenli takip prognozu belirgin biçimde iyileştirir.

›Bu sayfadaki bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçer mi?

Hayır. Sayfadaki içerikler bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları mutlaka uzman bir hekim tarafından kişiye özel verilmelidir.