Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Hastalık Hakkında

Lupus, alevlenme ve sakinleşme dönemleriyle seyreden, belirtileri kişiden kişiye değişen sistemik bir hastalıktır. Tek bir belirti veya antikor testi tanı koydurmaz; klinik bulgular ve tetkikler birlikte değerlendirilir. Erken organ taraması ve kişiye uygun tedavi, kalıcı hasar riskini azaltmaya yardımcı olur.

Lupus belirtileri neden kişiden kişiye değişir?

Lupus, bağışıklık sisteminin oluşturduğu yanıtın farklı dokuları etkileyebilmesi nedeniyle çok çeşitli belirtilerle ortaya çıkar. Bazı kişilerde cilt döküntüleri ve eklem yakınmaları öne çıkarken, bazılarında böbrekler, kan hücreleri, akciğer veya kalp zarları etkilenebilir. Yüzde kelebek biçimli döküntü tanınmış bir bulgudur ancak her hastada görülmez ve tek başına lupus anlamına gelmez. Yorgunluk da sık olmakla birlikte anemi, uyku sorunları, depresyon veya ilaç etkileriyle ilişkili olabilir. Bu nedenle yeni bir yakınmanın doğrudan lupus alevlenmesi olduğu varsayılmamalıdır. Özellikle ateş, bağışıklık baskılayıcı tedavi kullananlarda enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir. Hastalığın seyri çoğu zaman sakin dönemler ve alevlenmeler içerir. Güneş maruziyeti bazı kişilerde cilt bulgularını veya hastalık aktivitesini artırabilir. Yeni gelişen nefes darlığı, göğüs ağrısı, nöbet, bilinç değişikliği veya belirgin idrar azalması gecikmeden değerlendirilmelidir; ağır belirtilerde acil servise başvurulmalıdır. Böbrek tutulumu başlangıçta hiçbir belirti vermeyebileceğinden yalnızca kişinin kendini nasıl hissettiğine bakmak yeterli değildir. Düzenli idrar ve kan testleri, sessiz organ etkilenmesini fark etmeye yardımcı olur. Lupus bulaşıcı değildir ve günlük temasla başka kişilere geçmez.

Belirtiler ve hastalıklar rehberi →Organ değerlendirmesinde görüntüleme →

Lupus tanısında antikor testleri ve organ taraması

Lupus tanısı, kişinin yakınmaları, muayene bulguları ve laboratuvar sonuçlarının birlikte yorumlanmasıyla konur. ANA testi hastaların büyük çoğunluğunda pozitiftir; ancak sağlıklı kişilerde ve başka hastalıklarda da pozitif çıkabilir. Bu nedenle yalnızca ANA pozitifliği lupus tanısı koydurmaz veya tedavi gerektirmez. Anti-dsDNA ve anti-Sm gibi antikorlar, uygun klinik bağlamda tanıyı destekleyebilir. Kompleman düzeyleri ve bazı antikorların zaman içindeki değişimleri hastalık aktivitesini değerlendirmede yardımcıdır, fakat tek başına tedavi kararı belirlememelidir. Araştırmalarda kullanılan sınıflandırma ölçütleri de hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. Organ taramasında tam kan sayımı, böbrek işlevleri, idrar tahlili ve idrardaki protein miktarı önem taşır. İdrarda protein veya kan saptanması, böbrek tutulumunun araştırılmasını gerektirebilir. Uygun durumlarda böbrek biyopsisi, tutulumun türünü ve tedavi seçimini belirlemeye yardımcı olur. Göğüs yakınmalarında veya başka organ belirtilerinde hedefli görüntüleme istenebilir; her hastaya aynı test paketi uygulanmaz. Antifosfolipid antikorlar, pıhtılaşma ve gebelik sorunları açısından risk değerlendirmesinde kullanılabilir. Sonuçların belirtilerle birlikte romatoloji uzmanı tarafından yorumlanması, gereksiz kaygı ve gereksiz tedavinin önlenmesi açısından değerlidir.

Antikor ve laboratuvar testleri →

Lupus tedavisi, güneşten korunma ve gebelik planı

Lupus tedavisinin amacı hastalık aktivitesini baskılamak, alevlenmeleri azaltmak ve organ hasarını önlemektir. Kontrendikasyon yoksa hidroksiklorokin çoğu hastanın tedavisinde temel ilaçlardan biridir. Dozu kişiye göre ayarlanır ve retina üzerindeki olası etkileri nedeniyle başlangıç değerlendirmesiyle birlikte riske uygun göz kontrolleri planlanır. Kortikosteroidler hızlı kontrol sağlayabilir, ancak uzun süreli kullanımın riskleri nedeniyle doz ve süre mümkün olduğunca sınırlandırılır. Böbrek veya diğer önemli organ tutulumlarında ek bağışıklık baskılayıcılar ve bazı biyolojik tedaviler kullanılabilir. İlaç seçimi yalnızca belirtilere değil, organ tutulumunun türüne ve şiddetine dayanır. Geniş spektrumlu güneş koruyucu, şapka ve koruyucu giysiler günlük bakımın önemli parçalarıdır. Sigaranın bırakılması, kan basıncı ve kolesterol kontrolü, kemik sağlığı ve aşıların gözden geçirilmesi de izleme dahildir. Bağışıklık baskılayıcı tedavi sırasında canlı aşılar uygun olmayabilir; aşı takvimi hekimle planlanmalıdır. Gebelik çoğu kişi için mümkündür, ancak hastalığın iyi kontrol edildiği dönemde ve romatoloji ile kadın hastalıkları uzmanlarının ortak takibinde planlanması daha güvenlidir. Bazı ilaçlar gebelik öncesinde değiştirilmelidir. Bitkisel ürünler dahil tüm takviyeler, etkileşim ve güvenlik açısından sağlık ekibine bildirilmelidir.

Lupusta tedavi yaklaşımları →Günlük yaşam ve korunma rehberi →

Belirtiler

•Belirgin yorgunluk ve halsizlik
•Eklemlerde ağrı, şişlik veya sabah tutukluğu
•Burun ve yanaklarda kelebek biçimli döküntü
•Güneş maruziyetiyle artan cilt döküntüleri
•Ağız veya burunda genellikle ağrısız yaralar
•Saçlarda dökülme veya seyrelme
•Açıklanamayan ateş
•Böbrek tutulumunda bacaklarda şişlik veya köpüklü idrar

Risk Faktörleri & Nedenler

✓Genetik yatkınlık ve ailede otoimmün hastalık öyküsü
✓Bağışıklık düzenlenmesindeki çok etkenli bozukluklar
✓Kadın cinsiyet ve hormonal etkenlerle ilişkili artmış risk
✓Ultraviyole ışınlarının hastalık aktivitesini tetikleyebilmesi
✓Sigara ve bazı çevresel maruziyetlerle ilişkili risk
✓Bazı enfeksiyonların genetik yatkınlıkla etkileşiminin olası rolü

Tanı Yöntemleri

•Romatoloji değerlendirmesiyle yakınmaların ve organ bulgularının incelenmesi
•Klinik şüphe halinde ANA, anti-dsDNA ve anti-Sm antikorlarının ölçülmesi
•Kompleman C3 ve C4 düzeylerinin değerlendirilmesi
•Tam kan sayımı, kreatinin ve idrar protein ölçümlerinin yapılması
•Uygun hastalarda antifosfolipid antikorların araştırılması
•Organ tutulumuna göre cilt veya böbrek biyopsisi ve hedefli görüntüleme

İlgili testleri keşfet →

Tedavi Seçenekleri

★Kontrendikasyon yoksa çoğu hastada hidroksiklorokin ve uygun göz takibi
★Alevlenmelerde en düşük etkili doz ve mümkün olan en kısa süreyle kortikosteroid
★Organ tutulumuna göre mikofenolat, azatioprin veya diğer bağışıklık baskılayıcılar
★Uygun hastalarda belimumab veya anifrolumab gibi biyolojik tedaviler
★Böbrek tutulumunda romatoloji ve nefroloji iş birliğiyle organ odaklı tedavi
★Güneşten korunma, aşı planlaması ve kardiyovasküler risklerin yönetimi

Tedavi yöntemlerini incele →

Korunma & Yaşam Tarzı

✓Lupusun kesin olarak önlenemediğini bilerek alevlenme ve organ hasarını azaltmaya odaklanmak
✓Yüksek koruma faktörlü güneş koruyucu ve koruyucu giysi kullanmak
✓Sigara içmemek ve düzenli, tolere edilebilir egzersiz yapmak
✓Tedaviye uymak ve idrar testleri dahil kontrolleri aksatmamak
✓Enfeksiyonlardan korunma ve aşı planını hekimle düzenlemek

Sıkça Sorulan Sorular (10)

›ANA pozitifliği kesin lupus anlamına gelir mi?

Hayır; ANA sağlıklı kişilerde veya farklı otoimmün hastalıklarda da pozitif olabilir. Sonuç, belirtiler ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilmelidir.

›Lupus tamamen iyileşir mi?

Lupusu kesin olarak ortadan kaldıran bir tedavi henüz yoktur, ancak uzun süreli hastalık kontrolü ve remisyon sağlanabilir. Düzenli takip, alevlenmeleri ve organ hasarı riskini azaltmaya yardımcı olur.

›Lupus hastaları güneşe çıkamaz mı?

Tamamen kapalı kalmak gerekmez; ultraviyole maruziyetini azaltan önlemler önerilir. Koruyucu giysi, geniş spektrumlu güneş koruyucu ve yoğun güneş saatlerinden kaçınma kişisel plana dahil edilebilir.

›Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) için hangi doktora gitmeliyim?

Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) öncelikle ilgili branş hekimi (uzmanlık alanına göre) tarafından değerlendirilir. SAGLIKal üzerinden online doktor randevusu alarak ön değerlendirme yaptırabilir, gerekirse yüz yüze muayene için uygun anlaşmalı kliniğe yönlendirilebilirsiniz.

›Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) için hangi testler yapılır?

Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) tanısında sıklıkla başvurulan testler: Romatoloji değerlendirmesiyle yakınmaların ve organ bulgularının incelenmesi, Klinik şüphe halinde ANA, anti-dsDNA ve anti-Sm antikorlarının ölçülmesi, Kompleman C3 ve C4 düzeylerinin değerlendirilmesi, Tam kan sayımı, kreatinin ve idrar protein ölçümlerinin yapılması. Tüm tetkikler için anlaşmalı laboratuvarlarımızda şeffaf fiyatla randevu alabilirsiniz.

›Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) tedavisi nasıl yapılır?

Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) tedavisinde uygulanan başlıca yaklaşımlar: Kontrendikasyon yoksa çoğu hastada hidroksiklorokin ve uygun göz takibi, Alevlenmelerde en düşük etkili doz ve mümkün olan en kısa süreyle kortikosteroid, Organ tutulumuna göre mikofenolat, azatioprin veya diğer bağışıklık baskılayıcılar, Uygun hastalarda belimumab veya anifrolumab gibi biyolojik tedaviler. Tedavi seçimi hastalığın evresine, ek hastalıklara ve hasta tercihine göre kişiselleştirilir.

›Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) nasıl önlenir?

Risk azaltıcı başlıca önlemler: Lupusun kesin olarak önlenemediğini bilerek alevlenme ve organ hasarını azaltmaya odaklanmak; Yüksek koruma faktörlü güneş koruyucu ve koruyucu giysi kullanmak; Sigara içmemek ve düzenli, tolere edilebilir egzersiz yapmak; Tedaviye uymak ve idrar testleri dahil kontrolleri aksatmamak. Düzenli check-up ile erken tanı, hastalığın seyrini önemli ölçüde iyileştirir.

›Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) bulaşıcı mıdır?

Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak aile öyküsü ve ortak yaşam tarzı faktörleri nedeniyle aile bireylerinde benzer tablo görülebilir.

›Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) kalıcı mıdır, geçer mi?

Lupus (Sistemik Lupus Eritematozus) çoğunlukla kronik seyirli olabilir; doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve düzenli takip prognozu belirgin biçimde iyileştirir.

›Bu sayfadaki bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçer mi?

Hayır. Sayfadaki içerikler bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları mutlaka uzman bir hekim tarafından kişiye özel verilmelidir.