Osteoartrit, eklem kıkırdağının yıpranması ve buna eşlik eden kemik, bağ ve eklem zarı değişiklikleriyle giden bir eklem hastalığıdır. Halk arasında "kireçlenme" denir; en sık dizi etkiler.
Risk Faktörleri
- İleri yaş ve kadın cinsiyet
- Fazla kilo: her 1 kg fazla ağırlık, dizde yürürken 3-4 kg ek yük anlamına gelir
- Geçirilmiş menisküs veya bağ yaralanması
- Diz çevresi kas gücünün azalması
- Tekrarlayıcı çökme/diz üstü çalışma gerektiren meslekler
Belirtiler
Hareketle artan, dinlenmeyle azalan ağrı; 30 dakikayı geçmeyen sabah tutukluğu; merdiven inip çıkarken zorlanma; eklemde ses gelmesi ve zamanla hareket kısıtlılığı. Şişlik ve ısı artışı alevlenmelerde görülebilir.
Tanı
Tanı öykü ve fizik muayeneyle konur. Ayakta çekilen diz grafisi, eklem aralığında daralma, osteofit ve kemik değişikliklerini gösterir. MR rutin olarak gerekmez; menisküs yırtığı, kilitlenme veya cerrahi planlama gibi özel durumlarda istenir. Radyolojik bulgu ile ağrı şiddeti her zaman uyumlu değildir.
Tedavi: Basamaklı Yaklaşım
1. Temel tedavi (herkese önerilir)
- Egzersiz: kuadriseps güçlendirme, düşük etkili aerobik (yürüyüş, bisiklet, yüzme) ve esneklik çalışmaları ağrıyı azaltmada ilaçlarla karşılaştırılabilir etkiye sahiptir. Kilit nokta süreklilik ve doğru progresyondur.
- Kilo kontrolü: fazla kilolu hastalarda vücut ağırlığının %5-10'unun verilmesi ağrı ve fonksiyonda anlamlı iyileşme sağlar.
- Hasta eğitimi ve aktivite düzenlemesi
2. İlaç tedavisi Topikal NSAİİ'ler ilk tercihtir; oral NSAİİ'ler en düşük etkili dozda ve kısa süreli kullanılmalıdır. Parasetamolün etkisi sınırlıdır.
3. Girişimsel yöntemler Eklem içi kortikosteroid, alevlenmelerde kısa süreli rahatlama sağlar. Hyaluronik asit ve PRP uygulamalarının etkinliğine dair kanıtlar tartışmalıdır.
4. Cerrahi İleri evrede, yaşam kalitesini ciddi bozan ağrıda total diz protezi yüksek başarı oranına sahiptir. Dejeneratif menisküs yırtıklarında artroskopinin ek fayda sağlamadığı gösterilmiştir.
Takviyeler
Glukozamin ve kondroitin için kanıtlar zayıf ve çelişkilidir. D vitamini eksikliği varsa düzeltilmesi kas gücü açısından yararlıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; egzersiz programınızı fizik tedavi uzmanı veya ortopedistinizle planlayın.