Gut, kanda ürik asit düzeyinin yükselmesi sonucu monosodyum ürat kristallerinin eklem ve çevre dokularda birikmesiyle ortaya çıkan inflamatuar bir artrittir. Erişkinlerde en sık görülen inflamatuar eklem hastalığıdır ve sıklığı artmaktadır.
Klasik Atak
Tipik tablo, gece yarısı ya da sabaha karşı aniden başlayan, ayak başparmağı ekleminde (podagra) şiddetli ağrı, kızarıklık, şişlik ve dokunmaya aşırı hassasiyettir. Ağrı 12-24 saatte zirveye ulaşır; tedavisiz ataklar 1-2 haftada geriler. Ayak bileği, diz ve el eklemleri de tutulabilir.
Neden Ürik Asit Yükselir?
- Böbrekten atılımın azalması (en sık mekanizma)
- Böbrek yetmezliği, bazı idrar söktürücüler ve düşük doz aspirin
- Pürinden zengin beslenme: sakatat, kırmızı et, bazı deniz ürünleri
- Fruktoz şuruplu içecekler ve bira dahil alkol
- Obezite, metabolik sendrom, psoriazis, hücre yıkımının arttığı durumlar
Tanı
Kesin tanı, eklem sıvısında polarize mikroskopta iğne şeklinde ürat kristallerinin görülmesidir. Atak sırasında kan ürik asit düzeyi normal, hatta düşük ölçülebilir; bu nedenle normal değer gutu dışlamaz. Ultrason ve çift enerjili BT kristal birikimini gösterebilir. Ateş ve tek eklem tutulumu varlığında septik artrit mutlaka dışlanmalıdır.
Tedavi
Atak tedavisi: NSAİİ'ler, kolşisin veya kortikosteroidler erken başlandığında hızlı yanıt verir. Atak sırasında ürik asit düşürücü ilaca yeni başlanmaz; hâlihazırda kullanılıyorsa kesilmez.
Uzun dönem tedavi: Tekrarlayan ataklar, tofüs (kristal yumrusu), eklem hasarı veya böbrek taşı varlığında allopurinol gibi ürik asit düşürücü ilaçlar başlanır. Hedef, serum ürik asidini genellikle 6 mg/dL altına indirmek ve orada tutmaktır. Tedavi süreklidir; ağrı geçtiğinde bırakılması atakların geri dönmesine yol açar.
Beslenme ve Yaşam Tarzı
Şekerli içecekler ve alkolün azaltılması, kilo kontrolü, bol su tüketimi ve düşük yağlı süt ürünleri fayda sağlar. Sebze kaynaklı pürinlerin atak riskini artırmadığı gösterilmiştir; katı ve gereksiz kısıtlayıcı diyetler önerilmez.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; ilaç tedavisi için hekiminize danışın.