Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), hava yollarında kalıcı daralma ve akciğer dokusunda hasarla seyreden, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer alır.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Sigara dumanı: olguların büyük çoğunluğundan sorumludur.
- Biyokütle yakıtı dumanı: odun ve tezek dumanına maruziyet, özellikle kırsal bölgede kadınlarda önemli bir nedendir.
- Mesleki toz ve kimyasallar
- Alfa-1 antitripsin eksikliği: genç yaşta amfizem gelişen hastalarda araştırılmalıdır.
Belirtiler
Sabahları belirginleşen kronik öksürük, balgam çıkarma, eforla artan nefes darlığı ve hırıltılı solunum tipiktir. Yakınmalar yavaş ilerlediği için hastalar bunları "yaşlanmaya" bağlayabilir; bu nedenle tanı sıklıkla gecikir.
Tanı: Spirometri Şart
KOAH tanısı yalnızca belirtilere bakılarak konmaz. Solunum fonksiyon testinde (spirometri), bronkodilatör ilaç sonrası FEV1/FVC oranının 0,70'in altında olması kalıcı hava akımı kısıtlılığını gösterir ve tanıyı doğrular. Akciğer grafisi ve gerektiğinde toraks BT, amfizem ve diğer hastalıkların ayırt edilmesinde kullanılır.
Tedavi
- Sigaranın bırakılması: akciğer fonksiyon kaybının hızını yavaşlattığı gösterilen tek girişimdir.
- İnhaler tedaviler: uzun etkili bronkodilatörler temel tedavidir; sık atak geçirenlerde inhaler kortikosteroid eklenebilir. İnhaler tekniğinin her kontrolde gözden geçirilmesi tedavi başarısını doğrudan etkiler.
- Pulmoner rehabilitasyon: egzersiz kapasitesini ve yaşam kalitesini artırdığı güçlü kanıtlarla desteklenir.
- Aşılar: grip ve pnömokok aşıları atak ve hastaneye yatışları azaltır.
- Uzun süreli oksijen tedavisi: ağır hipoksemide sağkalımı uzatır.
Alevlenmeleri Tanımak
Balgam renginin değişmesi, miktarının artması ve nefes darlığının belirgin kötüleşmesi alevlenme habercisidir. Erken müdahale, hastaneye yatış riskini azaltır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Nefes darlığı yakınmanız varsa göğüs hastalıkları uzmanına başvurarak solunum fonksiyon testi yaptırın.