Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonu sonucu deri hücrelerinin normalden çok daha hızlı yenilendiği kronik bir hastalıktır. Normalde 28 günde tamamlanan yenilenme döngüsü 3-5 güne iner; olgunlaşmamış hücreler yüzeyde birikerek sedefi beyaz kepekli, kırmızı ve keskin sınırlı plaklar oluşturur.
Sıklık ve Seyir
Toplumun yaklaşık %2-3'ünü etkiler. Bulaşıcı değildir. Alevlenme ve düzelme dönemleriyle seyreder; enfeksiyonlar, stres, sigara, bazı ilaçlar ve cilt travması (Koebner fenomeni) alevlenmeyi tetikleyebilir.
Tipleri
- Plak tip: en sık form; dirsek, diz, saçlı deri ve bel bölgesinde yerleşir.
- Guttat tip: boğaz enfeksiyonu sonrası, damla şeklinde döküntülerle çocuk ve gençlerde görülür.
- Ters (fleksural) tip: kıvrım bölgelerinde, kepeksiz ve parlak kırmızı.
- Püstüler ve eritrodermik tipler: nadir ancak ciddi formlardır.
- Tırnak tutulumu: çukurlaşma, ayrılma ve renk değişikliği yapar; eklem tutulumu riskiyle ilişkilidir.
Sistemik Bir Hastalık
Hastaların yaklaşık %30'unda psoriatik artrit gelişir; sabah tutukluğu, parmaklarda sosis benzeri şişlik ve topuk ağrısı uyarıcıdır. Ayrıca obezite, metabolik sendrom, karaciğer yağlanması, kalp-damar hastalıkları ve depresyon sıklığı artmıştır. Bu nedenle sedef hastası yalnızca deri açısından değil, bütüncül olarak değerlendirilmelidir.
Tedavi Basamakları
- Topikal tedavi: hafif-orta olgularda kortikosteroidler, D vitamini analogları, kalsinörin inhibitörleri ve nemlendiriciler.
- Fototerapi: dar bant UVB, yaygın olgularda etkilidir.
- Sistemik tedaviler: metotreksat, asitretin, siklosporin gibi klasik ajanlar.
- Biyolojik ve küçük molekül tedaviler: TNF, IL-17 ve IL-23 yolaklarını hedefleyen ilaçlar orta-ağır olgularda yüksek oranda temizlenme sağlar.
Günlük Yaşam
Düzenli nemlendirme, sigaranın bırakılması, kilo kontrolü ve alkolün sınırlanması tedavi yanıtını artırır. Ölçülü güneşlenme birçok hastada faydalıdır ancak güneş yanığı alevlenmeye yol açabilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tedavi planı için dermatoloji uzmanına başvurun.