Endometriozis Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Hastalık Hakkında

Endometriozis, rahim iç tabakasına benzer dokunun çoğunlukla yumurtalıklarda, karın zarında veya pelvisteki diğer yapılarda bulunmasıyla ortaya çıkar. Bu odaklar iltihabi yanıta, yapışıklıklara ve ağrıya neden olabilir. Yumurtalıkta gelişen endometriozis kistleri endometrioma, halk arasında çikolata kisti olarak adlandırılır. Belirtilerin şiddeti hastalığın yaygınlığıyla her zaman paralel değildir. Bazı kişilerde günlük yaşamı aksatan adet ağrıları görülürken bazılarında hastalık gebe kalma güçlüğü araştırılırken saptanabilir. Bağırsak veya mesane yakınmaları da özellikle adet döneminde artabilir. Tanı; yakınmalar, muayene ve uygun görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konabilir; her hastada ameliyatla doğrulama gerekmez. Tedavi kişinin ağrısına, gebelik planına ve hastalığın yerleşimine göre düzenlenir. Kesin tanı ve uygun yaklaşım için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Adet ağrısı ne zaman araştırılmalı?

Okula, işe veya günlük etkinliklere katılmayı engelleyen adet ağrısı değerlendirilmelidir. Ağrının zaman içinde artması, cinsel ilişki veya dışkılama sırasında belirginleşmesi endometriozis açısından ipucu olabilir. Ancak benzer yakınmalar adenomyozis, miyom veya bağırsak hastalıklarında da görülebilir. Ani ve çok şiddetli ağrı, bayılma ya da gebelik olasılığıyla birlikte ağrı varsa acil değerlendirme gerekir.

Tanı ve değerlendirme yöntemleri →

Normal ultrason endometriozisi dışlar mı?

Ultrason, yumurtalık endometriomalarını ve bazı derin endometriozis odaklarını gösterebilir. Buna karşılık yüzeysel odaklar ultrasonda veya MR incelemesinde görünmeyebilir. Bu nedenle normal görüntüleme sonucu endometriozisi tamamen dışlamaz. Hekim belirtileri, muayeneyi ve tedaviye yanıtı birlikte değerlendirerek ek inceleme veya laparoskopi gereksinimine karar verir.

Görüntüleme yöntemleri →

Gebelik planı tedaviyi nasıl etkiler?

Hormonal baskılama ağrıyı azaltabilir, ancak kullanıldığı dönemde gebelik elde etmeye yönelik bir tedavi değildir. Gebelik isteyen kişilerde yaş, yumurtalık rezervi, tüpler ve eşin sperm değerlendirmesi birlikte ele alınır. Özellikle yumurtalık kisti ameliyatları yumurtalık rezervini etkileyebileceğinden cerrahi kararı dikkatle verilmelidir. Bazı kişilerde kendiliğinden gebelik mümkünken bazılarında yardımcı üreme yöntemleri gündeme gelebilir.

Tedavi seçenekleri →

Belirtiler

•Günlük yaşamı etkileyen şiddetli adet ağrısı
•Adet dışında da sürebilen alt karın veya pelvik ağrı
•Cinsel ilişki sırasında ya da sonrasında derin ağrı
•Özellikle adet döneminde dışkılama sırasında ağrı
•Özellikle adet döneminde idrar yaparken ağrı
•Gebe kalmada güçlük
•Karında şişkinlik ve dönemsel bağırsak alışkanlığı değişiklikleri
•Yorgunluk ve yaşam kalitesinde azalma

Risk Faktörleri & Nedenler

✓Kesin nedeni açıklanamayan, birden fazla mekanizmanın rol oynadığı hastalık gelişimi
✓Birinci derece akrabalarda endometriozis bulunması ve genetik yatkınlık
✓Adet kanının tüplerden karın boşluğuna geri akışı; tek başına tüm olguları açıklamaz
✓Bağışıklık sistemi ve iltihabi yanıtla ilişkili farklılıklar
✓Östrojenle ilişkili biyolojik süreçler
✓Erken adet başlangıcı, kısa adet döngüleri veya uzun adet kanamasıyla bildirilen risk ilişkisi
✓Adet kanının dışarı akışını engelleyen bazı doğuştan üreme sistemi anomalileri

Tanı Yöntemleri

•Adet düzeni, ağrının zamanlaması ve gebelik öyküsünün ayrıntılı değerlendirilmesi
•Kişinin onayı ve uygunluğu doğrultusunda jinekolojik muayene
•Tercihen deneyimli uygulayıcı tarafından transvajinal, uygun değilse alternatif ultrason değerlendirmesi
•Derin endometriozis şüphesinde veya cerrahi planlamada pelvik MR
•Görüntülemenin yetersiz kaldığı ya da tedavinin etkisiz veya uygunsuz olduğu seçilmiş durumlarda laparoskopi
•Cerrahide örnek alınmışsa dokunun patolojik incelemesi

İlgili testleri keşfet →

Tedavi Seçenekleri

★Uygun kişilerde hekim önerisiyle ağrı kesici ve nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar
★Gebelik planı olmayan uygun kişilerde kombine hormonal doğum kontrol yöntemleri
★Progestin tedavileri veya uygun hastalarda levonorgestrel içeren rahim içi sistem
★Seçilmiş olgularda yan etkileri gözetilerek GnRH agonisti veya antagonisti tedavileri
★Gerekli durumlarda endometriozis odaklarına yönelik deneyimli ekip tarafından cerrahi
★Gebelik isteği olan kişilerde doğurganlık değerlendirmesi ve gerektiğinde yardımcı üreme yöntemleri
★Kronik ağrı için pelvik taban fizyoterapisi ve multidisipliner ağrı yönetimi
★Uyku, fiziksel aktivite ve psikolojik destekle yaşam kalitesinin desteklenmesi

Tedavi yöntemlerini incele →

Korunma & Yaşam Tarzı

✓Endometriozisi kesin olarak önleyen kanıtlanmış bir yöntem olmadığını bilin.
✓Günlük yaşamı engelleyen adet ağrılarını normal kabul etmeyin; erken değerlendirme isteyin.
✓Ağrı ve adet günlüğü tutarak belirtilerin izlenmesini kolaylaştırın.
✓Önerilen tedavi ve kontrollere uyarak belirtilerin ve nüks riskinin yönetimine katkıda bulunun.
✓Kanıtlanmamış detoks, bitkisel ürün veya kısıtlayıcı diyetleri tedavi yerine kullanmayın.

Sıkça Sorulan Sorular (10)

›Endometriozis ile çikolata kisti aynı şey midir?

Çikolata kisti, endometriozisin yumurtalıkta oluşturduğu endometriomaya verilen addır. Endometriozis yumurtalık dışında da bulunabilir ve her hastada çikolata kisti gelişmez.

›Endometriozis tanısı için mutlaka ameliyat gerekir mi?

Hayır, birçok kişide klinik bulgular ve görüntüleme üzerinden tanı ve tedavi planı yapılabilir. Laparoskopi, sonuçların belirsiz olduğu veya cerrahi tedavinin uygun görüldüğü durumlarda değerlendirilir.

›Endometriozis gebelikle tamamen geçer mi?

Gebelik sırasında bazı belirtiler geçici olarak hafifleyebilir, ancak gebelik endometriozisi kalıcı olarak iyileştiren bir tedavi değildir. Belirtiler doğum sonrasında yeniden ortaya çıkabilir.

›Endometriozis için hangi doktora gitmeliyim?

Endometriozis öncelikle ilgili branş hekimi (uzmanlık alanına göre) tarafından değerlendirilir. SAGLIKal üzerinden online doktor randevusu alarak ön değerlendirme yaptırabilir, gerekirse yüz yüze muayene için uygun anlaşmalı kliniğe yönlendirilebilirsiniz.

›Endometriozis için hangi testler yapılır?

Endometriozis tanısında sıklıkla başvurulan testler: Adet düzeni, ağrının zamanlaması ve gebelik öyküsünün ayrıntılı değerlendirilmesi, Kişinin onayı ve uygunluğu doğrultusunda jinekolojik muayene, Tercihen deneyimli uygulayıcı tarafından transvajinal, uygun değilse alternatif ultrason değerlendirmesi, Derin endometriozis şüphesinde veya cerrahi planlamada pelvik MR. Tüm tetkikler için anlaşmalı laboratuvarlarımızda şeffaf fiyatla randevu alabilirsiniz.

›Endometriozis tedavisi nasıl yapılır?

Endometriozis tedavisinde uygulanan başlıca yaklaşımlar: Uygun kişilerde hekim önerisiyle ağrı kesici ve nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, Gebelik planı olmayan uygun kişilerde kombine hormonal doğum kontrol yöntemleri, Progestin tedavileri veya uygun hastalarda levonorgestrel içeren rahim içi sistem, Seçilmiş olgularda yan etkileri gözetilerek GnRH agonisti veya antagonisti tedavileri. Tedavi seçimi hastalığın evresine, ek hastalıklara ve hasta tercihine göre kişiselleştirilir.

›Endometriozis nasıl önlenir?

Risk azaltıcı başlıca önlemler: Endometriozisi kesin olarak önleyen kanıtlanmış bir yöntem olmadığını bilin.; Günlük yaşamı engelleyen adet ağrılarını normal kabul etmeyin; erken değerlendirme isteyin.; Ağrı ve adet günlüğü tutarak belirtilerin izlenmesini kolaylaştırın.; Önerilen tedavi ve kontrollere uyarak belirtilerin ve nüks riskinin yönetimine katkıda bulunun.. Düzenli check-up ile erken tanı, hastalığın seyrini önemli ölçüde iyileştirir.

›Endometriozis bulaşıcı mıdır?

Endometriozis bulaşıcı bir hastalık değildir. Ancak aile öyküsü ve ortak yaşam tarzı faktörleri nedeniyle aile bireylerinde benzer tablo görülebilir.

›Endometriozis kalıcı mıdır, geçer mi?

Endometriozis çoğunlukla kronik seyirli olabilir; doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve düzenli takip prognozu belirgin biçimde iyileştirir.

›Bu sayfadaki bilgiler tıbbi tavsiye yerine geçer mi?

Hayır. Sayfadaki içerikler bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları mutlaka uzman bir hekim tarafından kişiye özel verilmelidir.