Alerjik rinit, burun mukozasının polen, ev tozu akarı, küf veya hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı aşırı duyarlılık göstermesiyle ortaya çıkan iltihabi bir hastalıktır. Toplumun yaklaşık %20'sini etkiler ve "sadece nezle" olarak küçümsenmesine rağmen uyku kalitesini, okul ve iş performansını belirgin biçimde düşürür.
Belirtiler
- Arka arkaya gelen hapşırık nöbetleri
- Su gibi berrak burun akıntısı
- Burun tıkanıklığı, burunda ve damakta kaşıntı
- Gözlerde kızarıklık, sulanma ve kaşıntı (alerjik konjonktivit)
- Geniz akıntısı, öksürük, koku alma güçlüğü
Çocuklarda burnu avuçla yukarı doğru itme hareketi ve göz altlarında koyu halkalar sık görülür.
Soğuk Algınlığından Farkı
Alerjik rinitte ateş yoktur, akıntı berrak kalır, kaşıntı ön plandadır ve belirtiler alerjenle karşılaşınca dakikalar içinde başlar. Soğuk algınlığı 7-10 günde geçerken alerjik rinit haftalarca sürebilir ve her yıl aynı dönemde tekrarlar.
Neden Ciddiye Alınmalı?
Alerjik rinit ile astım aynı hava yolunun iki ucudur. Kontrolsüz rinit, astım kontrolünü zorlaştırır; ayrıca sinüzit, orta kulak sıvı birikimi ve uyku bozukluğuna zemin hazırlar.
Tanı
Öykü çoğunlukla yol göstericidir. Doğrulama için deri prick testi veya kanda spesifik IgE ölçümü kullanılır. Test, hangi alerjenden kaçınılacağını ve immünoterapi kararını belirler. Endoskopik burun muayenesi polip ve yapısal sorunları dışlar.
Tedavi
- Alerjenden kaçınma: Akar için yatak ve yastıkta geçirimsiz kılıf, %50 altında nem, sık yıkama; polen mevsiminde pencereleri kapalı tutmak ve dışarıdan dönünce duş almak.
- Burun yıkama: Tuzlu su ile yıkama alerjen yükünü azaltır, ilaçların etkinliğini artırır.
- İntranazal kortikosteroidler: En etkili tedavidir; özellikle tıkanıklıkta üstündür, düzenli kullanımda birkaç gün-hafta içinde tam etki gösterir.
- Antihistaminikler: Kaşıntı, hapşırık ve akıntıda hızlı rahatlama sağlar; yeni kuşak ilaçlar uyku yapıcı etkisi düşüktür.
- Alerjen immünoterapi (aşı tedavisi): Dil altı veya deri altı yolla uygulanır; hastalığın seyrini değiştirebilen tek tedavidir, genellikle 3-5 yıl sürer.
Dikkat: Burun açıcı dekonjestan spreylerin 3-5 günden uzun kullanımı, ilaca bağlı kalıcı tıkanıklığa (rinitis medikamentoza) yol açar.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tedavi planı için KBB veya alerji uzmanına başvurun.