Karaciğer hücrelerinde ağırlığın %5'inden fazlasının yağ olması durumuna hepatik steatoz, yani karaciğer yağlanması denir. Alkole bağlı olmayan tipi, dünya nüfusunun yaklaşık dörtte birini etkiler ve metabolik sendromun karaciğerdeki yansıması olarak kabul edilir.
Neden Oluşur?
Temel mekanizma insülin direncidir. İnsülin direnci arttıkça yağ dokusundan salınan serbest yağ asitleri ve karaciğerde artan yağ yapımı, hücrelerde trigliserit birikimine yol açar. Başlıca risk faktörleri:
- Obezite, özellikle bel çevresi artışı
- Tip 2 diyabet ve prediyabet
- Yüksek trigliserit, düşük HDL
- Fruktozdan zengin içecekler ve işlenmiş gıdalar
- Hareketsiz yaşam, uyku apnesi, polikistik over sendromu
Evreler
- Basit steatoz: yalnızca yağ birikimi; genellikle iyi seyirlidir.
- Steatohepatit: yağa iltihap eklenir; hücre hasarı başlar.
- Fibrozis: doku sertleşir.
- Siroz ve karaciğer kanseri: ileri evre komplikasyonlardır.
Hastalığın gidişatını belirleyen en önemli faktör iltihap değil, fibrozis derecesidir.
Tanı
Ultrasonografi ilk basamak görüntülemedir. ALT ve AST enzimleri normal olsa bile yağlanma bulunabilir. Risk değerlendirmesinde FIB-4 gibi skorlar ve elastografi (fibroscan) kullanılır. Viral hepatitler, otoimmün hastalıklar, tiroit bozuklukları ve alkol öyküsü mutlaka dışlanmalıdır.
Kanıta Dayalı Tedavi
Onaylanmış tek etkili yaklaşım yaşam tarzı değişikliğidir:
- Vücut ağırlığının %5 azalması yağlanmayı, %7-10 azalması iltihabı, %10'un üzerindeki kayıp ise fibrozisi geriletir.
- Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersiz; direnç egzersizi eklenmesi ek fayda sağlar.
- Şekerli içecekler ve fruktozdan zengin ürünlerin kesilmesi.
- Akdeniz tipi beslenme modeli, karaciğer yağını kilo kaybından bağımsız olarak azaltır.
- Alkolün sınırlanması veya kesilmesi.
Eşlik eden diyabet, hipertansiyon ve dislipidemi tedavisi kalp-damar riskini azaltır; bu hastalarda ölüm nedeni çoğunlukla karaciğer değil, kalp hastalıklarıdır.
Bu içerik tanı ve tedavi yerine geçmez. Karaciğer enzim yüksekliğinizde gastroenteroloji ya da dahiliye uzmanına başvurun.