Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH), mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçarak rahatsız edici belirtilere veya doku hasarına yol açmasıdır. Batı toplumlarında sıklığı %20'ye ulaşır ve yaşam kalitesini kronik biçimde etkiler.
Belirtiler
Tipik: Göğüs kemiği arkasında yanma (pirozis), ağza acı-ekşi su gelmesi (regürjitasyon). Yemek sonrası, öne eğilmekle ve yatınca artar.
Atipik: İnatçı kuru öksürük, ses kısıklığı, boğazda takılma hissi, yutma güçlüğü, diş minesinde aşınma, astım benzeri yakınmalar ve kalp kaynaklı olmayan göğüs ağrısı.
Neden Oluşur?
Yemek borusu ile mide arasındaki alt özofagus sfinkterinin gevşemesi temel mekanizmadır. Kolaylaştıran etkenler: hiatal herni (mide fıtığı), obezite, gebelik, sigara, geç ve yağlı yemek, alkol, bazı ilaçlar.
Ne Zaman Endoskopi Gerekir?
Tipik yakınmaları olan genç hastalarda tanı klinik olarak konabilir. Ancak şu alarm bulguları varlığında endoskopi gecikmeden yapılmalıdır:
- Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı
- İstemsiz kilo kaybı
- Kanama bulguları: kan kusma, siyah dışkı, anemi
- 45-50 yaş üstünde yeni başlayan yakınmalar
- Tedaviye yanıtsızlık, sürekli kusma
- Ailede mide-yemek borusu kanseri öyküsü
Uzun süreli reflüde yemek borusu mukozasının değişmesi (Barrett özofagusu) izlem gerektirir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
- Kilo vermek: en güçlü kanıta sahip önlemdir.
- Son öğünü yatmadan en az 3 saat önce bitirmek.
- Yatağın baş ucunu 15-20 cm yükseltmek (yastık eklemek yeterli değildir).
- Sol yana yatmak birçok hastada belirtileri azaltır.
- Sigarayı bırakmak, alkolü ve gece atıştırmalarını sınırlamak.
- Kişisel tetikleyicileri (çikolata, nane, kahve, asitli içecek, çok baharatlı ve yağlı yiyecekler) belirleyip azaltmak; herkes için genel bir yasak listesi gerekmez.
İlaç Tedavisi
Proton pompa inhibitörleri (PPİ) en etkili tedavidir. Kritik nokta, ilacın kahvaltıdan 30-60 dakika önce aç karnına alınmasıdır; yemekle birlikte alındığında etkinliği belirgin düşer. Tedavi genellikle 4-8 hafta sürer, ardından en düşük etkili doza inilir. Uzun süreli kullanım hekim denetiminde olmalıdır. Alginat ve antasitler hızlı ama kısa süreli rahatlama sağlar.
Dirençli olgularda pH-empedans ölçümü, manometri ve seçilmiş hastalarda antireflü cerrahisi gündeme gelir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; uzun süreli ilaç kullanımı için gastroenteroloji uzmanına danışın.